Nga Albpetrol te KESH dhe OSHEE, ndërmarrjet publike administrojnë fonde dhe shërbime me rëndësi strategjike. Por sa shpenzojnë për pagat e punonjësve, sa për drejtuesit dhe çfarë ndodh me shpërblimet? Dokumentet publike japin disa të dhëna konkrete, por jo gjithmonë një pasqyrë të plotë dhe të krahasueshme.
Pas analizimit të pagave të funksionarëve të lartë politikë, drejtuesve të administratës qendrore dhe institucioneve që mbledhin taksat apo menaxhojnë shërbimet publike, seria zhvendoset te një tjetër aspekt i përdorimit të parave: kostoja e personelit në ndërmarrjet dhe institucionet publike.
Këtë herë nuk bëhet fjalë vetëm për pagën e administratorit apo drejtorit të përgjithshëm. Pyetja është më e gjerë: sa para shkojnë çdo vit për pagat e të gjithë punonjësve, sigurimet shoqërore, shpërblimet, bonuset dhe përfitimet e tjera?
Në këtë kategori përfshihen kompani dhe institucione që kanë ndikim të drejtpërdrejtë në ekonomi dhe në jetën e qytetarëve, si Albpetrol, KESH, OSHEE Group dhe ndërmarrje të tjera me kapital shtetëror.
Albpetrol: Mbi 1.6 miliardë lekë fond pagash në planin e vitit 2024
Një nga shembujt ku të dhënat janë të publikuara në mënyrë konkrete është shoqëria shtetërore Albpetrol.
Në programin e zhvillimit ekonomik për vitin 2024, kompania parashikonte një numër mesatar prej 1,532 punonjësish dhe një fond pagash prej 1 miliard e 666 milionë lekësh.
Në të njëjtin plan financiar, paga mesatare për punonjës ishte parashikuar në 90,635 lekë në muaj. Kjo është një vlerë e planifikuar për vitin 2024 dhe jo një konfirmim i pagës mesatare të realizuar aktualisht.
Ndërkohë, në strukturën e pagave të publikuar nga vetë Albpetrol, bazuar në vendimin e Asamblesë së Përgjithshme të 7 nëntorit 2023, paraqiten këto nivele:
- Paga bazë më e ulët: 45,000 lekë.
- Paga bazë mesatare: 57,317 lekë.
- Paga bazë më e lartë: 300,000 lekë.
Këto vlera i referohen strukturës së pagës bazë të miratuar në vitin 2023, ndërsa shifra 90,635 lekë është paga mesatare e parashikuar në programin ekonomik të vitit 2024. Janë tregues të ndryshëm dhe nuk duhen krahasuar si të ishin e njëjta kategori page.
Dallimi mes tyre tregon edhe pse është e rëndësishme që kompanitë publike të publikojnë jo vetëm tabelën e pagave, por edhe fondin e realizuar të pagave, shtesat dhe shpërblimet.
KESH: Sa shpenzohet për personelin e kompanisë që administron hidrocentralet?
Korporata Elektroenergjetike Shqiptare është një nga shoqëritë më të rëndësishme publike në sektorin e energjisë. Ajo administron asetet hidroenergjetike të kaskadës së Drinit dhe ka rol të rëndësishëm në prodhimin e energjisë elektrike.
Në pasqyrat financiare të KESH, shpenzimet e personelit paraqiten si zë më vete në llogaritë e kompanisë. Në programin e transparencës janë listuar gjithashtu raportet e aktivitetit për vitet 2022, 2023, 2024 dhe 2025, raportet e monitorimit financiar dhe programet ekonomike-financiare.
Por për të kuptuar realisht koston e administrimit, nuk mjafton të shihet vetëm shpenzimi total i personelit. Duhet të bëhet dallimi mes pagave, sigurimeve shoqërore, shpërblimeve, pagesave për punën jashtë orarit dhe përfitimeve të tjera.
Një tjetër element që kërkon transparencë është shpërblimi i drejtuesve dhe i anëtarëve të organeve drejtuese, si dhe kriteret mbi të cilat miratohen bonuset.
Publikimi i këtyre të dhënave në një format të përmbledhur do t’i lejonte qytetarët të kuptonin sa kushton administrimi i një kompanie që menaxhon asete publike me vlerë të konsiderueshme.
OSHEE Group: Rritje pagash me 6.1%, por sa është fatura totale?
OSHEE Group është një tjetër ndërmarrje ku shpenzimet për personelin kanë rëndësi të veçantë. Kompania ka një numër të madh punonjësish në administratë dhe në terren, përfshirë elektricistë, inxhinierë dhe specialistë që kujdesen për rrjetin e shpërndarjes.
Në fund të vitit 2025, OSHEE njoftoi se parashikonte indeksimin e pagave me 6.1%, duke nisur nga janari 2026. Kompania bëri të ditur gjithashtu se do të kishte rritje për elektricistët e terrenit dhe inxhinierët elektrikë.
Megjithatë, për të llogaritur koston reale të kësaj politike duhet të bëhen publike disa të dhëna:
- Fondi total i pagave për vitin 2025 dhe atë 2026.
- Numri faktik i punonjësve.
- Paga mesatare dhe nivelet e pagave drejtuese.
- Shuma e shpërblimeve dhe bonuseve.
- Pagesat për orët shtesë dhe për punën në kushte të veçanta.
Në programin e transparencës së OSHEE Group parashikohet publikimi i informacionit financiar dhe i pagave të funksionarëve që kanë detyrimin ligjor për deklarim. Megjithatë, vetë faqja e transparencës njofton se seksioni është në proces përditësimi.
Kjo e bën të vështirë që publiku të krijojë një pasqyrë të plotë të shpenzimeve për personelin vetëm nga informacioni i aksesueshëm online.
Shpërblimet dhe bonuset: Pjesa që kërkon më shumë vëmendje
Përtej pagës mujore, një ndër elementet më të rëndësishme për t’u analizuar janë shpërblimet.
Në ndërmarrjet publike, shpërblimet mund të lidhen me rezultatet financiare, realizimin e objektivave, performancën e punonjësve apo vendimet e organeve drejtuese, në përputhje me rregullat e secilës shoqëri.
Por për qytetarët nuk mjafton të dinë se një kompani ka realizuar fitim apo ka përmbushur objektivat. Është e rëndësishme të bëhet e ditur:
- Sa është fondi vjetor i shpërblimeve?
- Sa persona kanë përfituar?
- Cilat janë kriteret e përfitimit?
- Sa kanë marrë administratorët dhe drejtuesit?
- A janë shpërblimet të lidhura me rezultate të matshme?
Pa këto të dhëna, është e pamundur të bëhet një vlerësim i plotë i kostos së personelit dhe i mënyrës se si përdoren fondet e shoqërive publike.
Sa kushton administrata publike në tërësi?
Një tjetër dallim i rëndësishëm është ai mes administratës shtetërore dhe ndërmarrjeve publike.
Shpenzimet e pagave në administratën publike financohen përmes buxhetit të shtetit, ndërsa shoqëritë aksionare publike kanë pasqyrat dhe strukturat e tyre financiare. Për këtë arsye, fondet e tyre nuk duhen mbledhur apo krahasuar pa dalluar burimin e financimit dhe mënyrën e raportimit.
Në prezantimin e projektbuxhetit të vitit 2025, Ministria e Financave raportoi se shpenzimet e planifikuara për pagat në administratën publike arrinin në 127.6 miliardë lekë, për një numër të planifikuar prej 84,038 punonjësish. Kjo shifër i përket planifikimit për administratën publike dhe nuk përfaqëson fondin e pagave të ndërmarrjeve publike
Për të krijuar një panoramë të plotë, nevojitet një raport i konsoliduar që të ndajë qartë administratën buxhetore nga kompanitë publike dhe të tregojë fondet e planifikuara kundrejt atyre të shpenzuara realisht.
Çfarë duhet të dinë qytetarët?
Pagat e punonjësve janë një pjesë normale e kostos së funksionimit të çdo institucioni apo ndërmarrjeje. Një kompani publike ka nevojë për specialistë, teknikë, inxhinierë dhe drejtues të kualifikuar.
Por kur bëhet fjalë për ndërmarrje që zotërohen nga shteti, transparenca mbi përdorimin e parave është detyrim ndaj publikut.
Nuk mjafton të publikohet paga e administratorit apo një tabelë me pagat bazë. Duhet të bëhen të ditura edhe shpenzimet totale për personelin, shpërblimet, përfitimet dhe numri real i punonjësve.
Pyetja kryesore nuk është vetëm sa paguhet një drejtues, por sa kushton i gjithë sistemi që ai drejton dhe çfarë rezultatesh merr qytetari në këmbim të këtyre shpenzimeve.
Seria do të vijojë me analizën e dokumenteve financiare dhe të shpërblimeve në ndërmarrjet publike, duke krahasuar fondet e miratuara me shpenzimet e realizuara dhe duke evidentuar rastet kur të dhënat nuk publikohen në mënyrë të plotë.
Lexo edhe
