Qeveria propozon ulje të TVSH-së për disa ushqime bazë, por njëkohësisht ndryshon skemën e tatimit mbi të ardhurat nga punësimi. Në letër, masa e parë premton lehtësim për konsumatorët, ndërsa e dyta prek mënyrën se si tatohen pagat. Por pyetja që shtrohet është nëse këto ndryshime do të sjellin përfitim real për familjet shqiptare, apo efekti në xhepin e tyre do të jetë i papërfillshëm.
Paketa fiskale për vitin 2027 po prezantohet përmes ndryshimeve që prekin drejtpërdrejt çmimet e disa produkteve dhe tatimin mbi të ardhurat nga puna. Nga njëra anë, parashikohet ulje e TVSH-së për produkte ushqimore si buka, qumështi dhe mishi; nga ana tjetër, propozohet një fashë e re tatimore prej 32% për të ardhurat vjetore nga punësimi mbi 8.04 milionë lekë.
Në pamje të parë, ulja e TVSH-së për ushqimet bazë duket si një lajm pozitiv për konsumatorët. Por përfitimi real varet nga sa do të ulet çmimi në dyqan dhe nëse kjo ulje do të reflektohet plotësisht te blerësi. Një ndryshim në taksë nuk garanton automatikisht një ulje të barabartë të çmimit përfundimtar.
Për familjet që shpenzojnë pjesën më të madhe të të ardhurave për ushqime, çdo ulje është e mirëpritur. Megjithatë, pa të dhëna konkrete për normat e reja, çmimet para dhe pas ndryshimit dhe ndikimin mesatar në shpenzimet mujore, është e vështirë të thuhet se sa do të fitojë realisht një familje nga kjo masë.
Pagat në qendër të debatit: Kush përfiton dhe kush paguan?
Ndryshimi tjetër i propozuar lidhet me tatimin mbi të ardhurat nga punësimi. Sipas skemës së paraqitur, norma prej 13% do të zbatohet për të ardhurat e tatueshme deri në 3.24 milionë lekë në vit, norma 23% për fashën nga 3.24 deri në 8.04 milionë lekë, ndërsa norma 32% do të zbatohet për pjesën që kalon 8.04 milionë lekë në vit.
Kjo do të thotë se norma më e lartë do të prekë të ardhurat mbi 670 mijë lekë në muaj, nëse llogaritja bëhet mbi bazën vjetore të përcaktuar në projektndryshim. Por këtu duhet bërë një dallim i rëndësishëm: në një sistem progresiv, norma 32% zbatohet mbi pjesën e të ardhurave që kalon pragun, jo mbi të gjithë pagën.
Për rrjedhojë, kjo masë nuk duhet paraqitur si rritje e tatimit për çdo punonjës. Ndikimi i saj i drejtpërdrejtë përqendrohet te personat me të ardhura më të larta se pragu i përcaktuar.
Megjithatë, përtej kësaj fashe, mbetet një çështje më e gjerë: sa e ndjeshme do të jetë ulja e taksave për produktet bazë për familjet me paga të ulëta dhe të mesme? Nëse çmimet nuk ulen dukshëm, përfitimi i tyre mund të mbetet i kufizuar.
Ulje në faturën e ushqimeve, por sa para mbeten në fund të muajit?
Për një qytetar që merr 60–70 mijë lekë të vjetra në muaj, buxheti familjar përcaktohet kryesisht nga shpenzimet për ushqime, energji, qira, transport dhe nevoja të tjera të përditshme. Në këtë nivel të ardhurash, edhe një kursim i vogël ka rëndësi, por vetëm nëse ai është real dhe i matshëm.
Nëse TVSH-ja për bukën, qumështin dhe mishin ulet, konsumatori do të përfitojë vetëm në masën që ndryshimi reflektohet në çmimin e paguar. Ndërkohë, nëse çmimet mbeten të pandryshuara ose ulen shumë pak, ndikimi në buxhetin e familjes do të jetë i kufizuar.
Këtu lind edhe pyetja për drejtimin e politikës fiskale: a mjafton ulja e TVSH-së për disa produkte për të kompensuar presionin e kostos së jetesës? Përgjigjja nuk mund të jepet vetëm nga njoftimi i masave. Duhet të shihen normat e sakta, çmimet reale në treg dhe kursimi që përfiton konsumatori.
Çfarë fitojnë dhe çfarë humbin qytetarët?
Nëse propozimet miratohen në formën e paraqitur, qytetarët mund të përfitojnë nga ulja e TVSH-së për disa produkte bazë, me kusht që kjo të reflektohet në çmime. Nga ana tjetër, krijimi i fashës 32% prek drejtpërdrejt vetëm pjesën e të ardhurave mbi pragun e përcaktuar.
Për këtë arsye, nuk është e saktë të thuhet se të gjithë qytetarët do të paguajnë më shumë tatim mbi pagën. Po aq e pasaktë do të ishte të pretendohej se të gjitha familjet do të përfitojnë njësoj nga ulja e TVSH-së.
Për të matur rezultatin real të paketës fiskale, nevojiten të paktën tri të dhëna: sa do të ulet çmimi i produkteve të prekura, sa do të kursejë mesatarisht një familje në muaj dhe si do të ndryshojë tatimi për kategoritë e ndryshme të pagave.
Në fund, testi i vërtetë i paketës fiskale nuk është numri i taksave që ulen apo rriten, por efekti që ato kanë në buxhetin e familjeve. Nëse kursimi nga ushqimet është i vogël dhe nuk shoqërohet me masa të tjera që lehtësojnë koston e jetesës, qytetarët mund të mos ndiejnë një përmirësim domethënës. Kjo është arsyeja pse propozimet duhet të vlerësohen me shifra konkrete dhe jo vetëm përmes deklarimeve politike.
Ndryshimet e përmendura janë propozime të paketës fiskale për vitin 2027; ndikimi përfundimtar do të varet nga miratimi i tyre, formulimi ligjor dhe mënyra si do të zbatohen në praktikë.
Lexo edhe
Paketë fiskale 2027/ Paga mbi 670 mijë lekë në muaj do të tatohet me 32%
