TIRANË – Në fund të muajit, një familje shqiptare nuk pyet më veten çfarë do të blejë. Pyet çfarë mund të mos blejë.
Një kilogram domate, pak mish, qumësht për fëmijët, bukë, vaj, detergjent, një faturë energjie, interneti, transporti dhe qiraja e shtëpisë. Të gjitha janë nevoja të zakonshme. Por kur mblidhen bashkë, kthehen në një llogari që për shumë familje është gjithnjë e më e vështirë për t’u përballuar.
Dhe paradoksi është se jemi në pikun e sezonit të perimeve.
Në treg, domatja shitet 130-150 lekë/kg, speci 130-150 lekë, patatja rreth 80 lekë dhe qepa rreth 70 lekë.
Por ka edhe produkte që janë shumë më të shtrenjta: mashurkat rreth 300 lekë/kg, kungulli 150, patëllxhani 130, kastraveci 130-150, karrota 120, bamjet 170, pomodorini 220-250 dhe brokoli rreth 330 lekë/kg.
Dhe kur sheh frutat, për shumë familje pyetja nuk është më “cilat të marr?”, por “a kemi mundësi t’i marrim?”
Tregu ka mall më pak, ndërsa çmimi rëndon më shumë
Shitësit në treg ankohen se ditët e fundit nuk ka pasur furnizim të mjaftueshëm me prodhime vendase.
Sipas tyre, fermerët nuk po prodhojnë në sasitë e mëparshme sepse kostot e prodhimit janë rritur, ndërsa çmimi me të cilin ua marrin produktet grumbulluesit është i ulët.
Pra, fermeri thotë se nuk i leverdis të prodhojë, tregtari thotë se nuk ka mjaftueshëm mall, ndërsa konsumatori e gjen produktin në raft me një çmim që i rëndon xhepin.
Nëse furnizimi vendas vazhdon të jetë i pamjaftueshëm, tregtarët paralajmërojnë se në ditët në vijim mund të hyjë më shumë mall i importuar, çka mund të sjellë edhe shtrenjtim të mëtejshëm.
Dhe këtu lind pyetja që prek të gjithë: si mund të jetë i shtrenjtë ushqimi për qytetarin dhe njëkohësisht i papërshtatshëm ekonomikisht për fermerin që e prodhon?
Le të bëjmë llogarinë e një familjeje
Marrim një familje të zakonshme me të ardhura të kufizuara.
Paga minimale është 500 mijë lekë të vjetra në muaj.
Nëse kjo familje jeton me qira në Tiranë, vetëm banesa mund t’i kushtojë rreth 450 mijë lekë të vjetra në muaj në zonat periferike, ndërsa në zona më të kërkuara qiraja mund të shkojë në 1 milion, 1.2 milion apo edhe 1.5 milion lekë të vjetra.
Me 500 mijë lekë pagë dhe 450 mijë lekë qira, matematikisht mbeten 50 mijë lekë të vjetra.
Me ato 50 mijë lekë duhet të jetosh.
Por familja nuk paguan vetëm qiranë.
Duhet të paguajë energjinë elektrike dhe ujin.
Duhet të ketë internet dhe telefon.
Duhet të paguajë transportin për të shkuar në punë dhe shkollë.
Duhet të blejë bukë, qumësht, vezë, kos, djathë, vaj, oriz, makarona dhe miell.
Pastaj vjen mishi.
Dhe peshku, që për shumë familje nuk është më një ushqim i zakonshëm, por një produkt që blihet vetëm kur buxheti e lejon.
Pastaj janë frutat dhe perimet.
Pastaj detergjentët, shampo, sapunët, letra higjienike, produktet e pastrimit dhe higjienës.
Nëse ka fëmijë, lista zgjatet edhe më shumë.
Ka shkollën, çantën, këpucët, veshjet, aktivitetet, transportin, ekskursione apo shpenzime të tjera.
Nëse fëmija sëmuret, dalin ilaçet dhe vizita te mjeku.
Nëse prishet lavatriçja, frigoriferi apo makina, familja përballet me një shpenzim që nuk ishte në plan.
Dhe këtu nuk kemi futur as veshjet e reja, mirëmbajtjen e shtëpisë, karburantin, siguracionin e makinës, taksat, dhuratat, dasmat, ditëlindjet apo ndonjë emergjencë familjare.
Pra, sa kushton realisht të jetosh?
Të jetosh nuk është vetëm të hash
Kjo është pjesa që shpesh humbet në statistika.
Një familje nuk ka nevojë vetëm për bukë.
Ka nevojë për një shtëpi ku të jetojë, energji për të ndezur dritat, ujë, ngrohje ose freskim, transport për të shkuar në punë, internet për fëmijët dhe për punën, ilaçe kur sëmuret dhe rroba kur vjetrohen.
Ka nevojë edhe për të dalë një herë me fëmijët.
Për të blerë një dhuratë.
Për të zëvendësuar një palë këpucë.
Për të përballuar një problem të papritur.
Një jetë normale nuk duhet të jetë një luks.
Por për shumë familje, çdo muaj po kthehet në të njëjtën histori: paguan një detyrim dhe heq dorë nga një tjetër.
Pensionisti e bën llogarinë edhe më të dhimbshme
Situata bëhet edhe më e vështirë për pensionistët me të ardhura të ulëta.
Kur një pension nis nga rreth 100 mijë lekë të vjetra, çdo rritje e çmimit të ushqimeve prek drejtpërdrejt tavolinën e tyre.
Mes ilaçeve, faturave dhe ushqimeve, pensionisti shpesh duhet të zgjedhë.
Të blejë ilaçet apo të blejë mish?
Të paguajë faturën apo të blejë fruta?
Janë pyetje që nuk duhet të ekzistojnë në një shoqëri që synon standarde europiane.
Dhe familja vazhdon të bëjë llogarinë
Në fund të muajit, familja nuk sheh më vetëm çmimin e domates.
Sheh të gjithë faturën.
Qiranë.
Dritat.
Ujin.
Internetin.
Transportin.
Ushqimet.
Fëmijët.
Ilaçet.
Detergjentët.
Veshjet.
Dhe çdo shpenzim të papritur që mund të dalë nga hiçi.
Ndërkohë, në treg fermeri thotë se prodhimi nuk i leverdis, tregtari thotë se nuk ka mjaftueshëm mall dhe konsumatori thotë se nuk ka më para.
Kjo është dilema e tregut shqiptar sot.
Nëse fermeri nuk prodhon sepse nuk fiton, tregu furnizohet me import. Nëse importi shtrenjtohet, konsumatori paguan më shumë. Dhe në fund të këtij zinxhiri është familja shqiptare, me të njëjtën pagë dhe me gjithnjë e më shumë shpenzime.
Ndoshta pyetja më e drejtë nuk është:
“Pse shqiptarët po blejnë më pak?”
Por:
“Sa duhet të fitojë një familje shqiptare që të mund të jetojë normalisht dhe jo vetëm të mbijetojë deri në fund të muajit?”
Sepse të jetosh nuk do të thotë vetëm të paguash faturat.
Do të thotë të kesh mundësi të hash mirë, të kujdesesh për fëmijët, të blesh ilaçet kur sëmuresh dhe të mos trembesh nga çdo shpenzim i papritur.
Lexo edhe
Çmimet e naftës bien ndjeshëm në bursa, po në Shqipëri a do të ulen po aq shpejt sa rritet?!
Pse po rriten çmimet në Shqipëri? 7 shpenzime që po rëndojnë familjet
