E vendosur mbi një kodër shkëmbore në hyrje të Shkodrës, aty ku bashkohen lumenjtë Buna, Drini dhe Kiri, Kalaja e Rozafës është një nga monumentet më të rëndësishme historike të Shqipërisë. Ajo nuk është vetëm një fortesë e lashtë, por edhe një simbol i qëndresës, sakrificës dhe identitetit shqiptar.
Çdo vit, mijëra vizitorë vendas dhe të huaj ngjiten drejt mureve të saj për të njohur historinë, për të dëgjuar legjendën e Rozafës dhe për të shijuar një nga panoramat më mbresëlënëse në vend.
Një kala me histori mbi dy mijëvjeçare
Origjina e Kalasë së Rozafës lidhet me fisin ilir të Labeatëve, të cilët e ndërtuan atë si një pikë strategjike për mbrojtjen e territorit. Pozicioni i saj dominues mbi luginën e Shkodrës e bëri fortesën një qendër të rëndësishme ushtarake dhe administrative.
Në shekullin III para Krishtit, kalaja ishte pjesë e Mbretërisë Ilire dhe lidhet me mbretin Gent, sundimtari i fundit i ilirëve para pushtimit romak. Më pas ajo kaloi në duart e romakëve, bizantinëve, venecianëve dhe osmanëve, të cilët lanë gjurmë në arkitekturën dhe strukturën e saj.
Për shkak të kësaj historie të gjatë, Kalaja e Rozafës përfaqëson një ndërthurje të rrallë të kulturave dhe periudhave historike.
Legjenda e Rozafës
Kalaja njihet në mbarë Shqipërinë për legjendën e Rozafës, një nga rrëfimet më të njohura të traditës popullore shqiptare.
Sipas legjendës, tre vëllezër po ndërtonin kalanë, por çdo natë muret shembeshin. Një plak i urtë u tha se ndërtimi do të qëndronte vetëm nëse njëra nga gratë e tyre do të murosej e gjallë në themelet e kalasë.
Dy vëllezërit më të mëdhenj paralajmëruan fshehurazi bashkëshortet e tyre, ndërsa më i vogli mbajti besën. Të nesërmen në kala erdhi Rozafa, gruaja e tij, e cila pranoi të flijohej për të përfunduar ndërtimin.
Para se të murosej, ajo kërkoi që njëri sy, njëra dorë, njëri gji dhe njëra këmbë të mbeteshin jashtë murit, në mënyrë që të mund të shihte, të përqafonte, të ushqente dhe të përkundte djalin e saj të vogël.
Kjo legjendë është kthyer në simbol të besës, sakrificës dhe dashurisë së nënës.
Çfarë mund të shihni brenda kalasë?
Kalaja shtrihet në një sipërfaqe prej rreth 9 hektarësh dhe ndahet në disa oborre të rrethuara me mure mbrojtëse.
Brenda saj vizitorët mund të shohin:
- muret dhe kullat mesjetare;
- portat historike të hyrjes;
- rrënojat e ndërtesave të vjetra;
- rezervuarët e ujit;
- pozicionet mbrojtëse;
- galeritë dhe korridoret e gurta.
Çdo cep i kalasë ruan gjurmë të periudhave të ndryshme historike.
Muzeu i Kalasë
Brenda kompleksit ndodhet edhe muzeu, ku ekspozohen objekte arkeologjike të zbuluara gjatë gërmimeve.
Vizitorët mund të njihen me:
- armë të lashta;
- monedha ilire dhe romake;
- qeramikë;
- vegla pune;
- objekte të jetës së përditshme.
Ekspozitat tregojnë zhvillimin e qytetit të Shkodrës ndër shekuj.
Pamja që të lë pa fjalë
Një nga arsyet kryesore pse turistët vizitojnë Rozafën është panorama.
Nga muret e kalasë shihen:
- qyteti i Shkodrës;
- Liqeni i Shkodrës;
- lumi Buna;
- lumi Drin;
- lumi Kir;
- Malësia e Madhe;
- Alpet Shqiptare në ditët me mot të kthjellët.
Në perëndim të diellit, pamja bëhet edhe më spektakolare, duke e kthyer kalanë në një nga vendet më të fotografuara në Shqipëri.
Një destinacion për çdo stinë
Kalaja e Rozafës vizitohet gjatë gjithë vitit.
Pranvera dhe vjeshta ofrojnë temperatura të këndshme për eksplorim, vera tërheq turistë nga e gjithë bota, ndërsa dimri i jep fortesës një atmosferë të veçantë.
Shumë vizitorë e kombinojnë ndalesën në kala me një shëtitje në qendrën historike të Shkodrës ose me një udhëtim drejt Liqenit të Shkodrës.
Si të shkoni?
Kalaja ndodhet rreth 3 kilometra nga qendra e Shkodrës dhe është lehtësisht e arritshme me automjet, biçikletë ose në këmbë.
Rruga është e asfaltuar dhe pranë hyrjes gjendet një zonë parkimi për vizitorët.
Pse duhet ta vizitoni?
Kalaja e Rozafës nuk është thjesht një monument historik. Ajo është një vend ku historia, legjenda dhe natyra bashkohen në një përvojë unike.
Nëse vizitoni Shkodrën, një ndalesë në Rozafë është pothuajse e domosdoshme. Muret e saj tregojnë histori mijëravjeçare, legjenda e Rozafës vazhdon të përcillet brez pas brezi dhe panorama nga maja e kalasë mbetet ndër më të bukurat që mund të shihni në Shqipëri.
Tropoja, aty ku malet prekin qiellin: natyra, tradita dhe mikpritja e një treve të rrallë shqiptare
10 ujëvarat më të bukura që mund të vizitoni këtë verë në Shqipëri
