Çfarë është SPAK?

SPAK është institucioni i drejtësisë në Shqipëri që heton dhe ndjek penalisht korrupsionin e nivelit të lartë, krimin e organizuar dhe veprat penale që lidhen me funksionarët e lartë publikë.

Institucioni u krijua si pjesë e Reformës në Drejtësi, me synimin për të hetuar në mënyrë të pavarur çështjet më të ndjeshme që prekin interesin publik.

Sot, SPAK është një nga institucionet më të rëndësishme të sistemit të drejtësisë shqiptare.

Kur u krijua SPAK?

SPAK filloi funksionimin në fund të vitit 2019, pas procesit të Reformës në Drejtësi.

Ai u krijua për të zëvendësuar modelin e mëparshëm të hetimit të korrupsionit të nivelit të lartë dhe për të garantuar hetime të pavarura ndaj zyrtarëve të lartë dhe grupeve kriminale.

Çfarë heton SPAK?

SPAK nuk heton çdo vepër penale.

Kompetencat e tij përcaktohen nga ligji dhe përfshijnë, ndër të tjera:

• korrupsionin e funksionarëve të lartë publikë;
• krimin e organizuar;
• pastrimin e produkteve të veprës penale në rastet që lidhen me kompetencën e tij;
• trafikimin e narkotikëve në kuadër të grupeve kriminale;
• trafikimin e qenieve njerëzore;
• organizatat kriminale;
• terrorizmin dhe financimin e tij;
• veprat penale të kryera nga zyrtarë të lartë, sipas përcaktimeve ligjore.

Cilët zyrtarë mund të hetojë SPAK?

Në varësi të rastit dhe kompetencave të parashikuara në ligj, SPAK mund të hetojë:

• ministra;
• deputetë;
• kryetarë bashkish;
• gjyqtarë;
• prokurorë;
• drejtues institucionesh të pavarura;
• funksionarë të tjerë të lartë publikë.

Çdo rast vlerësohet sipas kompetencës së përcaktuar në legjislacion.

Si është i organizuar SPAK?

SPAK përbëhet nga:

• prokurorët e posaçëm;
• drejtuesi i Prokurorisë së Posaçme;
• administrata mbështetëse.

Hetimet kryhen në bashkëpunim me Byroja Kombëtare e Hetimit, e cila është struktura hetimore e specializuar që mbështet prokurorët në mbledhjen e provave.

Çështjet gjykohen nga Gjykata e Posaçme kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar.

Cili është ndryshimi mes SPAK, BKH dhe GJKKO?

Shpesh këto institucione ngatërrohen.

Në mënyrë të thjeshtuar:

• SPAK heton dhe ndjek penalisht çështjet.
• BKH  është struktura hetimore e posaçme që ushtron funksionet e saj nën drejtimin e prokurorëve të SPAK, sipas kuadrit ligjor në fuqi.”
• GJKKO shqyrton dhe gjykon çështjet e dërguara nga SPAK.

Secili institucion ka rol të ndryshëm, por ata bashkëpunojnë në kuadër të sistemit të posaçëm kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Si bëhet një kallëzim në SPAK?

Çdo qytetar mund të paraqesë një kallëzim penal nëse mendon se ekzistojnë indicie për një vepër penale që hyn në kompetencën e SPAK.

Kallëzimi mund të dorëzohet sipas procedurave të përcaktuara nga institucioni dhe duhet të përmbajë sa më shumë të dhëna dhe prova mbështetëse.

Cilat janë kompetencat e SPAK?

Kompetencat kryesore përfshijnë:

• hetimin e korrupsionit të nivelit të lartë;
• hetimin e krimit të organizuar;
• drejtimin e procedimeve penale që janë në juridiksionin e tij;
• bashkëpunimin me autoritetet shqiptare dhe ndërkombëtare;
• kërkesat për masa sigurie, sekuestrim dhe konfiskim të pasurive sipas ligjit.

A heton SPAK çdo krim?

Jo. SPAK heton vetëm veprat penale që ligji ia cakton si kompetencë.

A mund të kallëzojë një qytetar një rast në SPAK?

Po, nëse rasti lidhet me kompetencën e Prokurorisë së Posaçme.

A është SPAK gjykatë?

Jo. SPAK është organ prokurorie. Vendimet gjyqësore merren nga GJKKO.

Kush i kryen hetimet në terren?

Hetimet kryhen nga hetuesit e BKH-së dhe strukturat e tjera ligjzbatuese, nën drejtimin e prokurorëve të SPAK.

Perfundimi

SPAK është një nga institucionet kyçe të sistemit të drejtësisë në Shqipëri, me kompetenca të posaçme për hetimin e korrupsionit të nivelit të lartë dhe krimit të organizuar. Që nga krijimi i tij, ai ka trajtuar një numër të madh çështjesh me interes publik dhe vijon të ketë një rol qendror në luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Çfarë është SPAK? Kompetencat, çfarë heton dhe si funksionon Prokuroria e Posaçme