Gara për në Hënë nuk është më një duel mes superfuqive shtetërore, por një përballje mes super të pasurve të teknologjisë. Në një epokë ku kapitali privat sfidon programet kombëtare hapësinore, dy emra dominojnë skenën: Elon Musk dhe Jeff Bezos.
Sipas një analize të publikuar nga La Repubblica, ambicia për kolonizimin e satelitit natyror të Tokës është shndërruar në objektivin e ri strategjik të dy perandorive teknologjike.
Musk kishte deklaruar se synimi final i SpaceX ishte kolonizimi i Marsit. Hëna, sipas tij, ishte “një shpërqendrim”.
Por më 9 shkurt ai njoftoi një ndryshim të madh strategjik: ndërtimi i një qyteti të vetëqëndrueshëm në Hënë mund të realizohet brenda më pak se 10 vjetësh, ndërsa për Marsin do të duheshin mbi 20 vite.
Në qendër të këtij plani është raketa Starship, e projektuar për të transportuar deri në 100 tonë ngarkesë dhe për t’u rikuperuar pas çdo lëshimi – një avantazh kyç për misionet e shpeshta dhe të qëndrueshme.
Në të njëjtën ditë, Bezos publikoi një foto enigmatike të një breshke – simbol i Blue Origin dhe referencë ndaj fabulës së Ezopit për breshkën që mund lepurin.
Pak ditë më pas, Blue Origin pezulloi përkohësisht programin e turizmit hapësinor për t’u përqendruar në projektet hënore.
Kompania e Bezos ka demonstruar herët aftësinë për rikthimin e fazës së parë të raketave në Tokë (që në vitin 2015), duke hyrë seriozisht në tregun e teknologjive të ripërdorshme – një element thelbësor për kolonizimin.
Në këtë betejë nuk mungon as NASA, e cila brenda javësh pritet të nisë misionin Artemis III, që do të rikthejë njerëzit në orbitë rreth Hënës për herë të parë që nga viti 1972.
Sipas fizikanit Roberto Battiston, planet e NASA-s bazohen në një arkitekturë me dy raketa:
një për transportin e ekuipazhit,
dhe një raketë të madhe ngarkese për dërgimin e pajisjeve dhe infrastrukturës që mundësojnë jetën në një mjedis ekstrem.
NASA do të mbështetet te furnitorë privatë, ku SpaceX dhe Blue Origin janë kandidatët kryesorë.
Pas ambicies shkencore fshihen interesa të mëdha ekonomike. Musk dhe Bezos drejtojnë perandori që kërkojnë infrastrukturë satelitore, teknologji robotike dhe dominim në ekonominë orbitale.
Amazon po zhvillon rrjete satelitore për komunikim global, ndërsa Musk ka integruar teknologjitë hapësinore me projektet e tij në transport dhe inteligjencë artificiale.
Gara për Hënën është, në thelb, një garë për kontrollin e së ardhmes industriale dhe teknologjike jashtë Tokës.
Teknikisht, SpaceX ka avantazhin e një rakete me kapacitet të lartë si Starship. Por Blue Origin ka dëshmuar progres të qëndrueshëm dhe një qasje më të kujdesshme – si breshka e fabulës.
Një gjë është e sigurt: pas më shumë se pesë dekadash nga misionet Apollo, Hëna po rikthehet në qendër të ambicies njerëzore – këtë herë jo vetëm si simbol prestigji kombëtar, por si terren investimi miliarda dollarësh.
