Astronomët kanë arritur të krijojnë një pamje mahnitëse të procesit të lindjes së një ylli, duke drejtuar tre teleskopë të klasit botëror drejt HH 30, një disk protoplanetar që ndodhet rreth 450 vite-dritë larg, në Renë Molekulare të Demit (Taurus Molecular Cloud).
I njohur nga Agjencia Evropiane e Hapësirës (ESA) si shembulli tipik i një disku të parë nga anash, ylli i sapolindur në qendër të HH 30 mbetet plotësisht i fshehur pas një brezi të trashë dhe të errët pluhuri kozmik.
Megjithatë, drita e tij e fuqishme depërton mbi dhe nën këtë zonë të errët, duke ndriçuar rryma spektakolare gazi që shpërthejnë drejt hapësirës ndëryjore.
Për të hartëzuar këtë “djep kozmik”, studiuesit kombinuan të dhënat në rreze infra të kuqe nga Teleskopi Hapësinor James Webb, dritën e dukshme nga Teleskopi Hapësinor Hubble dhe vëzhgimet në gjatësi vale radio nga Atacama Large Millimeter/submillimeter Array (ALMA) në Kili.
Së bashku, këto vëzhgime treguan se si sillen kokrrizat e pluhurit me madhësi të ndryshme brenda diskut. Webb zbuloi se kokrrizat shumë të vogla, me madhësi të krahasueshme me bakteret, janë të shpërndara në një zonë të gjerë, ndërsa ALMA tregoi se kokrrizat më të mëdha, me madhësi rreth një milimetër, janë përqendruar në një shtresë të hollë përgjatë planit qendror.
Ky grumbullim i saktë i pluhurit është një hap i rëndësishëm në evolucionin e sistemit, pasi krijon një mjedis me dendësi të lartë ku grimcat kozmike mund të bashkohen dhe të formojnë planetë të rinj.
Burimi: Agjencia Evropiane e Hapësirës (ESA) – The many faces of HH 30 (Webb, Hubble & ALMA).
Lexo edhe:
Eklipsi i parë total diellor në Evropë në pothuajse 30 vjet: Çfarë duhet të dini
Shenjat e para të goditjes nga dielli: Simptomat që nuk duhet t’i neglizhoni
