Vjeshta sjell ditë më të freskëta, mëngjese me temperatura të ulëta dhe luhatje të motit gjatë ditës. Këto ndryshime ndikojnë në rutinën tonë të përditshme dhe mund ta bëjnë organizmin më të ndjeshëm ndaj infeksioneve të rrugëve të frymëmarrjes, veçanërisht te fëmijët dhe të moshuarit.
Kalimi nga ditët e ngrohta në motin e freskët kërkon më shumë vëmendje ndaj shëndetit, veshjes, ushqyerjes dhe higjienës. Edhe pse temperaturat e ulëta nuk shkaktojnë drejtpërdrejt virozat, stina e vjeshtës përkon me shtimin e qarkullimit të viruseve respiratore dhe me qëndrimin më të shpeshtë në ambiente të mbyllura, ku infeksionet mund të përhapen më lehtë.
Ndryshimet e temperaturave dhe rreziku për shëndetin
Gjatë vjeshtës, moti mund të ndryshojë ndjeshëm brenda së njëjtës ditë. Mëngjeset e ftohta, pasditet më të ngrohta dhe lagështia mund të shkaktojnë parehati, sidomos te personat me probleme të frymëmarrjes ose sëmundje kronike.
Në këtë periudhë bëhen më të shpeshta infeksionet si ftohja, gripi dhe infeksione të tjera të rrugëve të frymëmarrjes. Simptomat mund të përfshijnë rrjedhje hundësh, kollë, dhimbje fyti, temperaturë dhe lodhje.
Për të ulur rrezikun e infektimit, rekomandohet larja e shpeshtë e duarve, ajrosja e ambienteve, shmangia e kontaktit të afërt me persona të sëmurë dhe mbulimi i gojës e hundës gjatë kollitjes ose teshtitjes. Vaksinimi kundër gripit, sipas rekomandimeve të profesionistëve shëndetësorë, mund të jetë veçanërisht i rëndësishëm për grupet në rrezik.
Si të kujdesemi për veten gjatë vjeshtës?
Një nga masat më të thjeshta është veshja e përshtatshme. Në ditët me luhatje temperaturash, veshjet me disa shtresa lejojnë përshtatjen më të lehtë me ndryshimet e motit. Duhet t’i kushtojmë vëmendje të veçantë mëngjeseve dhe mbrëmjeve, kur temperaturat zakonisht janë më të ulëta.
Ushqyerja e ekuilibruar, konsumimi i frutave dhe perimeve të stinës, pirja e mjaftueshme e ujit dhe aktiviteti fizik i përshtatur me kushtet atmosferike ndihmojnë në ruajtjen e mirëqenies së përgjithshme. Gjumi i mjaftueshëm dhe pushimi janë gjithashtu të rëndësishëm.
Nuk këshillohet përdorimi i antibiotikëve pa rekomandimin e mjekut, pasi ata nuk veprojnë kundër viruseve që shkaktojnë shumicën e ftohjeve dhe virozave.
Fëmijët, më të ekspozuar ndaj infeksioneve në ambiente kolektive
Me nisjen e shkollës dhe rikthimin në kopshte, fëmijët kalojnë më shumë kohë në ambiente kolektive, ku viruset mund të përhapen shpejt. Për këtë arsye, prindërit duhet të tregojnë kujdes ndaj higjienës, veshjes dhe gjendjes së përgjithshme të tyre.
Fëmijët duhet të vishen sipas temperaturës, pa u mbështjellë më shumë seç duhet, pasi djersitja dhe parehatia mund t’i bëjnë të ndihen keq. Është e rëndësishme t’u mësohet larja e duarve, përdorimi i pecetave gjatë teshtitjes dhe shmangia e ndarjes së shisheve të ujit apo sendeve personale.
Kur një fëmijë ka temperaturë, ndihet i plogësht ose shfaq simptoma të tjera të rëndësishme, prindërit duhet të vlerësojnë gjendjen e tij dhe të këshillohen me pediatrin. Fëmijët me vështirësi në frymëmarrje, përgjumje të pazakontë, shenja dehidratimi ose përkeqësim të shpejtë kanë nevojë për vlerësim urgjent mjekësor. Te foshnjat nën tre muaj, temperatura 38°C ose më e lartë kërkon vlerësim të menjëhershëm mjekësor.
Të moshuarit kanë nevojë për vëmendje të veçantë
Mosha e tretë është ndër grupet që mund të përballen me rrezik më të lartë nga gripi, infeksionet respiratore dhe komplikacionet e tyre. Kjo vlen veçanërisht për personat me sëmundje të zemrës, mushkërive, diabet ose probleme të tjera kronike.
Familjarët duhet të sigurohen që të moshuarit të kenë veshje të përshtatshme, një ambient të ngrohtë dhe të ajrosur, ushqim të rregullt dhe lëngje të mjaftueshme. Edhe kur temperaturat bien, ajrosja e shtëpisë mbetet e rëndësishme, por duhet të shmanget ekspozimi i gjatë ndaj të ftohtit.
Personat e moshuar duhet të ndjekin këshillat e mjekut për vaksinat sezonale dhe për menaxhimin e sëmundjeve kronike. Nëse shfaqin vështirësi në frymëmarrje, dhimbje gjoksi, konfuzion të ri ose dobësi të pazakontë, kërkohet ndihmë e shpejtë mjekësore.
Kur nuk duhet t’i neglizhojmë simptomat?
Kolla, rrjedhja e hundëve dhe dhimbja e fytit shpesh kalojnë pa komplikacione, por simptomat nuk duhen neglizhuar kur janë të forta, zgjasin ose përkeqësohen.
Kërkoni ndihmë mjekësore në rastet kur shfaqen vështirësi në frymëmarrje, dhimbje gjoksi, shenja dehidratimi, temperaturë e lartë ose përkeqësim i papritur. Kujdes i shtuar nevojitet për foshnjat, të moshuarit dhe personat me sëmundje kronike.
Vjeshta nuk duhet të jetë arsye për të kufizuar aktivitetet e përditshme, por një kujtesë për të qenë më të vëmendshëm ndaj shëndetit. Veshja e përshtatshme, higjiena, ushqyerja e mirë, ajrosja e ambienteve dhe konsultimi në kohë me mjekun janë hapa të thjeshtë që ndihmojnë në mbrojtjen e vetes dhe të familjes gjatë ndryshimeve sezonale.
Lexo edhe
Gabimet që bëjmë kur ngrohim ushqimin – Si të shmangni rreziqet për shëndetin
Kanceri i Gjirit është i shërueshëm, ndaj ndiq këshillat
