Nga portet e Ecuador dhe Brazil deri në tregjet europiane të kokainës, grupet kriminale shqiptare dhe ballkanike kanë ndërtuar gjatë viteve aleanca të fuqishme me kartelet latino-amerikane, duke u kthyer në aktorë kyç të trafikut ndërkombëtar të drogës dhe pastrimit të parave.
Arrestimi i fundit i shqiptarit Ervin Mata në Brazil ka rikthyer vëmendjen mbi praninë në rritje të rrjeteve kriminale ballkanike në Amerikën Latine. Mata, i arrestuar më 26 prill pranë São Paulo-s, dyshohet se shërbente si urë lidhëse mes furnizuesve të kokainës në Amerikën e Jugut dhe blerësve në Europë për llogari të një organizate kriminale ballkanike që koordinonte dërgesat drejt porteve europiane, kryesisht në Spanjë dhe Gjermani.
Sipas hetimeve ndërkombëtare, grupet kriminale nga Shqipëria, Serbia dhe Mali i Zi kanë ndërtuar një model operimi më fleksibël krahasuar me kartelet tradicionale latino-amerikane. Në vend të kontrollit territorial përmes dhunës, ato fokusohen në logjistikë, koordinim dhe ndërmjetësim, duke krijuar lidhje direkte mes prodhuesve të kokainës në rajonin e Andeve dhe tregjeve fitimprurëse europiane.
“Emisarët” shqiptarë të kokainës
Një nga figurat më të njohura të këtij modeli kriminal ishte shqiptari Dritan Rexhepi, i njohur për arratisjet spektakolare nga burgjet në Itali dhe Belgjikë.
Rexhepi konsiderohej figurë kyçe e rrjetit kriminal shqiptar “Kompania Bello”, një organizatë e përbërë nga 14 familje kriminale aktive në Europë dhe Amerikën Latine. Ai u arrestua në Ekuador në vitin 2014 së bashku me një ngarkesë kokaine, ndërsa autoritetet dyshojnë se edhe nga burgu vazhdoi të koordinonte trafikun me grupet kriminale kolumbiane dhe ekuadoriane.
Sipas Europol, rrjeti kishte krijuar lidhje direkte me prodhuesit e kokainës, duke shmangur ndërmjetësit tradicionalë dhe duke rritur ndjeshëm fitimet.
Një tjetër organizatë e përfolur është “Klani Farruku”, që dyshohet se koordinonte trafikun e kokainës mes Ekuadorit dhe Spanjës. Hetimet tregojnë se grupi kishte dërguar emisarë në qytetin portual të Guayaquil për bashkëpunim me grupet lokale ekuadoriane.
Një prej tyre, shqiptari Ergys Dashi, u vra në vitin 2022 në Ekuador, vetëm pak ditë pasi autoritetet spanjolle sekuestruan 2 ton kokainë të lidhura me organizatën.
Bizneset-fasadë dhe eksportet me banane
Përveç organizatave të mëdha kriminale, hetimet kanë zbuluar edhe rrjete të pavarura shqiptare që përdornin kompani eksporti si mbulesë për trafikun e drogës.
Një nga rastet më të njohura është ai i shqiptarit Dritan Gjika, i cili ngriti në Ekuador një rrjet kompanish eksporti të bananeve, që sipas autoriteteve përdoreshin për fshehjen dhe transportin e kokainës drejt porteve europiane.
Hetuesit pretendojnë se Gjika kishte krijuar marrëdhënie direkte me prodhues kolumbianë dhe grupet ekuadoriane që kontrollonin portet dhe magazinat e drogës në Guayaquil. Ai u arrestua në Abu Dhabi në qershor 2025 dhe aktualisht përballet me procedura ekstradimi drejt Ekuadorit.
Modeli i përdorur prej tij dyshohet se është ndjekur edhe nga shqiptarë të tjerë si Adriatik Tresa dhe Arber Çekaj, të cilët kishin ngritur kompani eksporti në Ekuador për të fshehur kokainën në ngarkesa me banane drejt Europës.
Pastrimi i miliona dollarëve
Grupet ballkanike nuk janë fokusuar vetëm tek trafiku i drogës, por edhe tek pastrimi ndërkombëtar i parave përmes kompanive fasadë, investimeve në pasuri të paluajtshme, kazinove, restoranteve dhe bizneseve luksoze.
Sipas prokurorëve ekuadorianë, rrjeti i Dritan Gjikës dyshohet se ka pastruar mbi 31 milionë dollarë në sistemin financiar të Ekuadorit gjatë viteve 2015–2024.
Ndërkohë, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj 27 individëve dhe kompanive të lidhura me familjen shqiptare Hysa, e akuzuar për bashkëpunim me Sinaloa Cartel në Meksikë për pastrim parash përmes kazinove dhe restoranteve luksoze.
Autoritetet ndërkombëtare vlerësojnë se pikërisht struktura e decentralizuar dhe fleksibile e rrjeteve ballkanike i ka bërë ato më të vështira për t’u goditur, duke i kthyer në partnerë të rëndësishëm të karteleve të kokainës në Amerikën Latine./PAMFLET
