Irani thotë se është “shumë afër” arritjes së një marrëveshjeje me Omanin për menaxhimin e trafikut në Ngushticën e Hormuzit, por Teherani thekson se një marrëveshje e vetme nuk do të ishte e mjaftueshme për rikthimin e plotë të lëvizjes së anijeve në këtë rrugë strategjike.
Ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se, sipas marrëveshjes së propozuar, anijet do të përdornin përkohësisht një rrugë të përcaktuar, deri në arritjen e një dakordësie për një itinerar të ri që do të zëvendësonte skemën tradicionale të ndarjes së trafikut.
Ngushtica e Hormuzit është një nga rrugët detare më të rëndësishme në botë dhe shërben si korridor kryesor për eksportin e naftës nga vendet e Gjirit, përfshirë Arabinë Saudite dhe Kuvajtin, drejt tregjeve ndërkombëtare.
Kush ka juridiksion mbi Ngushticën e Hormuzit?
Ngushtica shtrihet midis Iranit dhe Omanit, ndaj të dy shtetet kanë juridiksion mbi pjesët përkatëse të ujërave të tyre territoriale. Megjithatë, kjo nuk do të thotë se njëri prej tyre e “kontrollon” i vetëm të gjithë ngushticën.
Sipas Konventës së Kombeve të Bashkuara për të Drejtën e Detit (UNCLOS), shtetet bregdetare kanë të drejta sovrane mbi burimet natyrore në zonat e tyre ekonomike ekskluzive. Por EEZ-ja nuk i jep një shteti të drejtën për të ndaluar lundrimin ndërkombëtar.
Për ngushticat që përdoren për lundrim ndërkombëtar, UNCLOS parashikon regjimin e “kalimit tranzit”. Ky regjim u garanton anijeve dhe avionëve të të gjitha shteteve të drejtën e kalimit të vazhdueshëm dhe të shpejtë përmes ngushticës, në përputhje me rregullat e Konventës.
Prandaj, pretendimi se Irani ose Omani mund ta mbyllin në mënyrë të njëanshme të gjithë Ngushticën e Hormuzit duhet trajtuar me kujdes nga pikëpamja e së drejtës ndërkombëtare.
Çështja bëhet edhe më komplekse për shkak të pozicionit të Iranit ndaj disa dispozitave të UNCLOS-it dhe mënyrës se si Teherani interpreton të drejtat e lundrimit në ujërat e tij territoriale.
Në praktikë, kontrolli i trafikut detar në Hormuz është një çështje e ndërthurur mes juridiksionit territorial të Iranit dhe Omanit, rregullave të së drejtës ndërkombëtare dhe realitetit ushtarak e politik në Gjirin Persik.
Pikërisht për këtë arsye, çdo marrëveshje mes Teheranit dhe Muskatit për itineraret e anijeve do të kishte rëndësi të madhe, por nuk do të nënkuptonte automatikisht se njëri prej dy shteteve fiton kontroll ekskluziv mbi Ngushticën e Hormuzit.
Lexo edhe:
A është pranë një zgjidhje për Ngushticën e Hormuzit?
